Ptasznik kasztanowy tajski, znany wśród hodowców jako Chilobrachys sp. Kaeng Krachan, przyciąga uwagę zarówno wyglądem, jak i zachowaniem. Ten fascynujący przedstawiciel rodziny Theraphosidae pochodzi z obszarów tropikalnych i wyróżnia się kontrastowym umaszczeniem oraz żywiołowym temperamentem. W poniższym artykule opisano jego naturalne środowisko, cechy morfologiczne, zwyczaje oraz praktyczne wskazówki dotyczące hodowli w domu.

Występowanie i zasięg

Obserwacje i dane hodowlane wskazują, że Chilobrachys sp. Kaeng Krachan pochodzi z rejonu Parku Narodowego Kaeng Krachan w południowo-zachodniej części Tajlandia. Tereny te to gęste lasy deszczowe o dużej bioróżnorodności, warunkujące specyficzne wymagania środowiskowe pająka. Zasięg występowania tego taksonu w naturze może być ograniczony do tego regionu lub przyległych fragmentów lasów w prowincjach graniczących z parkiem; brak jest jednak pełnej dokumentacji naukowej potwierdzającej dokładny zakres populacji, gdyż nazwa sp. sugeruje, że jest to forma handlowa, potencjalnie jeszcze nieopisana formalnie.

W naturalnym środowisku ptasznik preferuje wilgotne, nisko położone partie lasu, często w pobliżu strumieni i miejsc z obfitym runem. Może trudnić się zarówno w literłanych norkach w ziemi, jak i w szczelinach pni drzew, tworząc obszerne sieci jedwabiu wewnątrz kryjówek.

Wygląd, rozmiar i budowa

Chilobrachys sp. Kaeng Krachan cechuje się typową dla rodzaju solidną, muskularną budową ciała. Dorosłe samice osiągają rozpiętość odnóży (legspan) rzędu około 10–14 cm, choć konkretne rozmiary mogą się różnić w zależności od warunków hodowlanych i wieku. Samce są zazwyczaj bardziej smukłe i osiągają mniejsze rozmiary, ale mogą mieć dłuższe nogi proporcjonalnie do tułowia.

• Umaszczenie: generalnie kasztanowe do ciemnobrązowego, stąd polska nazwa „ptasznik kasztanowy”. Karapaks często jest nieco jaśniejszy niż odnóża, co nadaje pająkowi kontrastowy wygląd.
• Owłosienie: gęste, krótkie włoski na nogach i tułowiu. W pewnym świetle widoczne są metaliczne lub satynowe odcienie.
• Budowa: masywne szczękoczułki (chelicerae), dobrze rozwinięte stopy z scopula umożliwiające sprawne poruszanie się po pionowych powierzchniach oraz silne, krępe nogi.

Cechy diagnostyczne

Jak u większości przedstawicieli rodzaju Chilobrachys, można spodziewać się obecności struktur strydulacyjnych u niektórych osobników oraz specyficznego kształtu spermateki u samic, ale dokładne cechy morfologiczne bywają różne między populacjami, co utrudnia łatwą identyfikację gatunkową bez badania ekspertów.

Tryb życia i zachowanie

W naturze ptasznik ten prowadzi głównie ziemny tryb życia, choć niektóre egzemplarze korzystają z dostępnych szczelin w drzewach. Charakteryzuje się następującymi cechami:

• Aktywność głównie nocna — wieczorem i w nocy pająk wychodzi ze swojej kryjówki, aby polować.
• Drążenie nor i wyściełanie ich jedwabiem — sieć jedwabiu ma ważną funkcję ochronną i sensoryczną.
• Reakcja obronna: szybkie i impulsywne ruchy, często przyjmowanie pozycji obronnej oraz ucieczka do kryjówki zamiast długotrwałej agresji.
• Jest to gatunek, który może wykazywać stosunkowo dużą reaktywność na manipulacje, dlatego nie poleca się częstego wyciągania z terrarium.

W kontekście żerowania pająk wykorzystuje zasadzki przy wejściu do nory lub aktywnie poluje na drobne bezkręgowce. W przypadku dużych ofiar potrafi wykorzystać siłę swoich szczękoczułków do szybkiego unieruchomienia zdobyczy.

Hodowla w domu — wskazówki praktyczne

Chilobrachys sp. Kaeng Krachan jest gatunkiem polecanym dla średniozaawansowanych i zaawansowanych hodowców ze względu na swoje wymagania środowiskowe i temperament. Poniżej szczegółowe wytyczne.

Terrarium i wyposażenie

• Rozmiar: dla dorosłej samicy optymalne terrarium o wymiarach około 30×30×30 do 40×30×30 cm; większe terraria nie są konieczne, ale dobrze wpływają na komfort.
• Podłoże: głębokie na minimum 10–15 cm (dla dorosłych nawet 20–25 cm) mieszanki torfu, kokosowego substratu i ziemi liściowej, aby umożliwić kopanie nor.
• Wilgotność: utrzymywać na poziomie 70–85%; przy wyższej wilgotności częste wentylowanie by zapobiegać pleśnieniu.
• Temperatura: dzień 24–28°C, noc 20–22°C. Niewielkie wahania są tolerowane, ale unikać gwałtownych spadków.
• Wyposażenie: duży kryjówka (kora, połówka kokosowego orzecha), miseczka z wodą, gałęzie i fragmenty kory do wspinaczki oraz rośliny (żywe lub sztuczne) dla mikroklimatu.

Wyżywienie

Podstawowa dieta składa się z żywych owadów: świerszcze, karaczany, świerszcze polne, larwy mączników oraz okazjonalnie larwy większych chrząszczy. Młode mają potrzebę częstszego karmienia (co 3–7 dni), dorosłe wystarczy karmić co 7–14 dni w zależności od apetytu i kondycji. Ważne, aby wielkość ofiar nie przekraczała szerokości ciała pająka.

Pielęgnacja i zabiegi

• Regularne uzupełnianie wody — stała dostępność świeżej wody jest konieczna.
• Monitorowanie wilgotności i wentylacji — zbyt duża stagnacja powietrza sprzyja pleśni.
• Ograniczać manipulacje i przenoszenie pająka — stres wpływa negatywnie na zdrowie i może prowokować agresywne zachowania.

Molting i problemy zdrowotne

Podczas wylinki pająk staje się nieaktywny, przestaje przyjmować pokarm i ukrywa się. Zapewnienie wyższej wilgotności w tym czasie ułatwia przebieg linienia. Najczęstsze problemy w hodowli to: zakażenia grzybicze (przy niskiej wentylacji i zbyt wysokiej wilgotności), pasożyty zewnętrzne oraz urazy mechaniczne spowodowane przez upadki z wysokości w niewłaściwie wyposażonym terrarium.

Rozmnażanie i rozwój

Rozmnażanie Chilobrachys wymaga ostrożności. Samiec po osiągnięciu dojrzałości (zwykle widoczny jest bardziej wydłużony opistosoma i obecność bulbów) musi być wprowadzony do terrarium samicy w sposób kontrolowany. Przed kryciem zalecane jest stopniowe zapoznanie i obserwacja zachowań. Ryzyko kanibalizmu istnieje, dlatego czasami stosuje się techniki ograniczające kontakt bezpośredni po kopulacji (np. wyłapanie samca po określonym czasie).

Samice mogą złożyć saczkę z ikrą zawierającą kilkadziesiąt do kilkuset jajeczek, w zależności od wielkości i kondycji. Jaja inkubują się kilka tygodni do miesięcy, a młode po wylęgu przechodzą serię linień zanim osiągną dojrzałość. Samice żyją znacznie dłużej niż samce — w hodowli często bywają aktywne przez kilkanaście lat, podczas gdy samce zwykle żyją krócej, często tylko kilka lat po dorastaniu.

Bezpieczeństwo, prawo i ciekawostki

Chilobrachys sp. Kaeng Krachan nie jest pająkiem polecanym dla początkujących ze względu na temperament oraz wysoki poziom aktywności. Ugryzienie może być bolesne, choć rzadko zagraża życiu człowieka; reakcje alergiczne są możliwe, więc przy interakcjach należy być ostrożnym. Zaleca się unikanie manipulacji i stosowanie narzędzi do przenoszenia lub zabezpieczania pająka.

Przepisy dotyczące importu i handlu egzotycznymi pająkami różnią się w zależności od kraju; przed zakupem warto sprawdzić lokalne regulacje oraz pochodzenie zwierzęcia, by nie wspierać nielegalnego odłowu z natury. Gatunki z regionu Kaeng Krachan mogą być objęte ochroną parku narodowego, a część populacji może być trudna do zlokalizowania.

Ciekawostki

• Niektóre osobniki rodzaju Chilobrachys produkują gęsty jedwab, którym wyściełają wejścia do nor — tworzą w ten sposób swego rodzaju mechanizm alarmowy reagujący na drgania.
• Ze względu na barwę i połysk włosów ptaszniki te bywają cenione wśród hodowców za estetyczny wygląd.
• W handel trafiają często formy lokalne oznaczane jako sp. z dodatkiem nazwy lokalizacji (np. Kaeng Krachan) — mogą to być populacje jeszcze niesklasyfikowane naukowo.

Podsumowując, Chilobrachys sp. Kaeng Krachan to interesujący, ale wymagający ptasznik. Zapewniając odpowiednie warunki — głębokie podłoże, wysoką wilgotność, stabilną temperaturę oraz odpowiednią ilość kryjówek — można obserwować fascynujące zachowania kopania, polowania i opieki samicy nad saczką z jajami. Ze względu na temperament i specyficzne potrzeby zalecany jest dla osób, które mają podstawowe doświadczenie w hodowli ptaszników i rozumieją, jak zminimalizować stres oraz ryzyko dla siebie i pająka.