Euophrys pseudogambosa to gatunek skakuna, czyli pająka z rodziny Salticidae, a nie nazwa rodzaju ani grupy handlowej. Jest to niewielki, słabo rozpowszechniony w literaturze gatunek, którego rozpoznanie opiera się przede wszystkim na cechach taksonomicznych, zwłaszcza budowie narządów rozrodczych, a nie na samym kolorze czy wielkości. W praktyce oznacza to, że o Euophrys pseudogambosa można mówić rzetelnie głównie jako o małym skakunie z rodzaju Euophrys, typowym dla tej linii ewolucyjnej pod względem budowy, wzroku i aktywnego trybu łowieckiego, ale nadal poznanym znacznie słabiej niż popularne gatunki hodowlane. To ważne, bo nie każdy mały pająk z dużymi oczami jest skakunem, a skakunów nie należy mylić z ptasznikami, pogońcami, kątnikami, ukośnikami, kosarzami ani owadami.
Co wiadomo o Euophrys pseudogambosa?
Euophrys pseudogambosa jest gatunkiem należącym do rodzaju Euophrys, rodziny Salticidae i najpewniej do podrodziny Salticinae. Salticidae to jedna z najbardziej zróżnicowanych rodzin pająków na świecie, obejmująca skakuny wyróżniające się bardzo dobrym wzrokiem, aktywnym polowaniem i charakterystycznym układem oczu z dużą przednią parą oczu środkowych. W przypadku opisywanego gatunku problem polega na tym, że dostępne dane są ograniczone: nie jest to skakun tak dobrze przebadany jak wiele gatunków z rodzajów Phidippus, Plexippus czy Salticus.
Dostępne informacje wskazują, że Euophrys pseudogambosa należy do grupy niewielkich, krępych lub umiarkowanie smukłych skakunów zasiedlających powierzchnie naziemne, kamieniste albo niską roślinność, zależnie od lokalnych warunków. Dokładna pozycja plemienna i pełny zakres zmienności mogą być przedmiotem dalszych rewizji taksonomicznych, czyli zmian wynikających z ponownej analizy materiału porównawczego, anatomii i niekiedy danych molekularnych. Sama nazwa gatunkowa sugeruje podobieństwo do innego taksonu, zapewne gambosa, co jest częstą praktyką w nazewnictwie zoologicznym: człon pseudo- zwykle oznacza „pozornie podobny” albo „naśladujący”.
Nie ma utrwalonej polskiej nazwy zwyczajowej dla Euophrys pseudogambosa. W handlu gatunek ten praktycznie nie funkcjonuje jako odrębny, szeroko rozpoznawalny takson, a jeśli pojawia się w obiegu, może być błędnie oznaczany tylko jako Euophrys sp.. Oznaczenie sp. znaczy, że chodzi o nieustalony gatunek w obrębie danego rodzaju; nie jest to nazwa gatunkowa. Z kolei skróty cf. i aff. oznaczają odpowiednio „porównaj z” oraz „spokrewniony z/podobny do”, czyli sygnalizują niepewność identyfikacji.
Rozmieszczenie geograficzne Euophrys pseudogambosa nie należy do najlepiej udokumentowanych w ogólnodostępnych źródłach popularnych. W przypadku takich słabiej znanych skakunów wiarygodne dane pochodzą zwykle z opisu taksonomicznego, katalogów faunistycznych i późniejszych pojedynczych stwierdzeń terenowych. Dlatego bez dostępu do materiału typowego i aktualnych baz arachnologicznych należy zachować ostrożność: nie warto przypisywać temu gatunkowi zbyt szerokiego zasięgu ani konkretnych parametrów środowiskowych z pozorną pewnością. Dostępne dane nie wskazują, by był to gatunek znany z Polski jako dobrze potwierdzony element krajowej fauny.
Po jakich cechach rozpoznaje się Euophrys pseudogambosa i skąd biorą się różnice między osobnikami?
Rozpoznanie Euophrys pseudogambosa opiera się przede wszystkim na połączeniu cech typowych dla rodzaju Euophrys oraz cech szczegółowych, zwłaszcza budowy narządów kopulacyjnych. U samic kluczowa jest epigyne, czyli zewnętrzna część narządu rozrodczego na spodzie odwłoka, a u dojrzałych samców bulbusy na nogogłaszczkach, czyli zmodyfikowanych przydatkach przy aparacie gębowym. To właśnie te drobne struktury najczęściej pozwalają odróżnić blisko spokrewnione gatunki, które na zdjęciach mogą wyglądać niemal identycznie.
Jak u innych skakunów, ciało dzieli się na prosomę i opistosomę. Prosoma to przednia część ciała, czyli głowotułów mieszczący oczy, aparat gębowy, nogi i nogogłaszczki. Opistosoma to odwłok, zwykle bardziej miękki i zmienny objętościowo. Skakun ma osiem odnóży krocznych, szczękoczułki z pazurami jadowymi i kądziołki przędne, czyli narządy wytwarzające jedwab. Ten jedwab nie służy jednak do budowy typowej sieci łownej jak u wielu innych pająków, lecz przede wszystkim do tworzenia schronień i nici asekuracyjnej.
Różnice między osobnikami mogą wynikać z:
- wieku i stadium rozwoju,
- płci, czyli dymorfizmu płciowego,
- świeżości po linieniu,
- lokalnej populacji i zmienności geograficznej,
- oświetlenia podczas obserwacji,
- starcia części łusek lub włosków pokrywających ciało.
U bardzo młodych osobników oznaczanie gatunku i płci bywa po prostu niewiarygodne. Niektóre cechy widoczne u dorosłych, zwłaszcza budowa nogogłaszczków samca i epigyne samicy, pojawiają się dopiero po osiągnięciu dojrzałości.
Wygląd, budowa ciała i rozmiary
Euophrys pseudogambosa należy do małych skakunów. Dla rodzaju Euophrys typowa jest długość ciała liczona w kilku milimetrach; dla omawianego gatunku rozsądnie jest mówić o orientacyjnym zakresie około 3–5 mm, z zastrzeżeniem, że dokładne pomiary zależą od serii okazów i źródła danych. Długość ciała jest parametrem dokładniejszym niż rozpiętość odnóży, która u tak małych pająków jest mało standaryzowana i silnie zależy od pozycji ciała.
Pokrój ciała jest zwykle zwarty. Prosoma bywa dość wysoka jak na niewielkiego pająka, z wyraźnie zaznaczoną „twarzą” skakuna. Duże oczy przednio-środkowe odpowiadają za ostre widzenie na krótkim dystansie, natomiast pozostałe trzy pary oczu rozszerzają pole widzenia i pomagają wykrywać ruch. Oczy skakunów nie obracają się jak gałka oczna kręgowców; zamiast tego poruszają się wewnętrzne struktury siatkówkowe, co pozwala śledzić obiekt bez obracania całej głowy.
Ubarwienie Euophrys pseudogambosa najpewniej mieści się w typowym dla rodzaju zakresie: tony brązowe, szarobrązowe, czarne lub piaskowe, często z delikatnym rysunkiem z plamek, pasów albo jaśniejszych łusek. Takie barwy mają znaczenie kamuflażowe, zwłaszcza na korze, kamieniu, glebie i suchej roślinności. U wielu małych skakunów część kontrastów jest widoczna dopiero w odpowiednim świetle i pod powiększeniem.
Środowisko naturalne, rozmieszczenie i codzienna aktywność
Dostępne dane o ekologii gatunku są ograniczone, ale na podstawie rodzaju Euophrys i terenowych obserwacji pokrewnych gatunków można ostrożnie przyjąć, że Euophrys pseudogambosa związany jest z drobną strukturą środowiska: kamykami, szczelinami, niską roślinnością, rumoszem, ściółką lub nasłonecznionymi powierzchniami. Wiele skakunów z tej grupy nie żyje wysoko w koronach drzew, lecz wykorzystuje niskie warstwy siedliska i mikrohabitaty o dobrej ekspozycji na światło.
Większość dobrze poznanych skakunów jest aktywna głównie w dzień i to najprawdopodobniej dotyczy także tego gatunku. Wysoka sprawność wzrokowa ma sens właśnie przy dobrym oświetleniu. W słabym świetle skakuny nadal reagują na bodźce, ale ich wzrok nie działa jak „widzenie nocne”. Poza okresem aktywności budują jedwabne schronienia, zwykle niewielkie komory z gęstego oprzędu, umieszczane pod liściem, w szczelinie, pod kamieniem lub przy powierzchni podłoża.
Taki oprząd służy do odpoczynku, linienia, ochrony przed gorszą pogodą, a u samicy także do złożenia jaj. Nie jest to sieć łowna do chwytania zdobyczy. To podstawowa różnica biologiczna między skakunami a wieloma innymi pająkami sieciowymi.
Poruszanie się, skakanie i znaczenie wzroku
Euophrys pseudogambosa, jak inne skakuny, porusza się chodem przerywanym, z częstymi zatrzymaniami i oceną otoczenia. Może chodzić po pionowych powierzchniach, po liściach, kamieniach i korze, o ile podłoże daje przyczepność. Skok powstaje dzięki współdziałaniu mięśni i zmian ciśnienia hemolimfy, czyli płynu ustrojowego pełniącego u stawonogów część funkcji podobnych do krwi. Przed skokiem pająk zwykle obserwuje miejsce lądowania, a podczas wybicia zostawia nić asekuracyjną.
Nić asekuracyjna ogranicza ryzyko upadku i może ułatwiać powrót na poprzednią powierzchnię. Długość skoku zależy od wielkości osobnika, temperatury, rodzaju podłoża i celu ruchu. Nie ma rzetelnych podstaw, by przypisywać Euophrys pseudogambosa konkretny rekord skoku. W praktyce taki mały skakun potrafi jednak wykonywać skoki wielokrotnie przekraczające długość własnego ciała.
Wzrok jest kluczowy nie tylko dla polowania, ale też dla orientacji przestrzennej i unikania drapieżników. Oprócz oczu ważne są włoski czuciowe, które reagują na dotyk, drgania podłoża i ruch powietrza. Narządy szczelinowe pomagają odbierać naprężenia mechaniczne. Dzięki temu skakun nie „polega wyłącznie na oczach”, choć to właśnie wzrok wyróżnia Salticidae na tle wielu innych rodzin pająków.
Polowanie, dieta, rozwój i linienie
Euophrys pseudogambosa jest aktywnym drapieżnikiem. Nie czeka na ofiarę w lepkiej sieci, ale wyszukuje ją wzrokowo, podchodzi powoli, koryguje ustawienie ciała, a następnie wykonuje szybki atak z niewielkiej odległości. Ofiara jest chwytana szczękoczułkami, a jad służy głównie do unieruchomienia małych stawonogów. Następnie zachodzi trawienie zewnętrzne i pobieranie płynnej treści pokarmowej.
W naturze dieta najpewniej obejmuje drobne owady i inne niewielkie stawonogi odpowiednie do rozmiaru ciała. Młode osobniki wybierają mniejszą zdobycz niż dorosłe. Możliwe jest polowanie na inne pająki, ale brak podstaw, by uznać to za główną specjalizację gatunku. Kanibalizm, jak u wielu skakunów, może występować okazjonalnie, zwłaszcza przy kontakcie osobników o dużej różnicy wielkości lub w warunkach ograniczonej przestrzeni.
Rozwój przebiega przez kolejne linienia. Osobnik juwenilny to pająk niedojrzały płciowo. Przed wylinką wiele skakunów ogranicza aktywność, przestaje jeść i zaszywa się w oprzędzie. W tym czasie nie należy go niepokoić. Świeżo po linieniu nowy oskórek i pazury jadowe są miękkie, dlatego zbyt wczesne podanie ruchliwej karmówki może skończyć się urazem. Młode linieją częściej niż dorosłe; tempo zależy od temperatury, odżywienia i tempa wzrostu. Utracona odnoga może częściowo odrosnąć podczas kolejnych wylinek, choć regeneracja bywa niepełna.
Rozmnażanie, płeć i długość życia
Bez dostępu do serii obserwacji rozrodczych tego konkretnego gatunku należy ostrożnie opierać się na danych dla rodzaju i rodziny. Dorosły samiec skakuna ma wyraźnie powiększone końce nogogłaszczków, przypominające małe rękawice bokserskie; mieszczą one bulbusy służące do przekazywania nasienia. Samica ma prostsze nogogłaszczki i epigyne, której kształt jest ważny diagnostycznie.
Zaloty u skakunów często obejmują sygnały wzrokowe, ustawienie ciała, ruchy odnóży, nogogłaszczków i drgania przekazywane przez podłoże. Nie wszystkie gatunki wykonują spektakularne „tańce” znane z popularnych nagrań. U małych Euophrys komunikacja może być subtelna i trudna do zaobserwowania bez powiększenia. Samica może przyjąć samca, zignorować go albo potraktować jak intruza. Ryzyko agresji istnieje, ale nie należy zakładać, że samica zawsze atakuje partnera.
Jaja składane są w jedwabnym schronieniu. Samica wielu skakunów pozostaje przy kokonie i częściowo go pilnuje. Liczba jaj i czas rozwoju zależą od wielkości samicy, temperatury i kondycji, dlatego bez danych gatunkowych nie warto podawać jednej liczby jako pewnej. Długość życia Euophrys pseudogambosa nie jest dobrze opisana, ale dla małych skakunów stref umiarkowanych lub suchych często mieści się orientacyjnie w zakresie około roku do dwóch lat, przy czym samice nieraz żyją nieco dłużej niż samce. To jednak uogólnienie wymagające potwierdzenia dla tego konkretnego gatunku.
Najważniejsze informacje o Euophrys pseudogambosa
| Cecha | Typowa wartość lub opis | Podstawa ustaleń | Ciekawostka |
|---|---|---|---|
| Takson | Gatunek: Euophrys pseudogambosa | Opis taksonomiczny | Nazwy z przedrostkiem „pseudo-” zwykle wskazują podobieństwo do innego gatunku. |
| Rodzina | Salticidae, czyli skakuny | Klasyfikacja systematyczna | To jedna z najbardziej zróżnicowanych rodzin pająków na świecie. |
| Rozmiar | Około 3–5 mm długości ciała, orientacyjnie | Porównanie z gatunkami rodzaju Euophrys, opisy taksonomiczne | Przy tak małych skakunach długość ciała jest ważniejsza niż rozpiętość nóg. |
| Tryb życia | Aktywny łowca dzienny, polujący bez sieci łownej | Badania behawioralne rodziny, obserwacje terenowe | Jedwab służy głównie do schronień i asekuracji podczas skoku. |
| Rozpoznanie gatunku | Najpewniejsze po cechach epigyne i bulbusów samca | Badania anatomiczne, opis taksonomiczny | Kolor bywa mylący i sam w sobie zwykle nie wystarcza do pewnego oznaczenia. |
| Ubarwienie | Stonowane odcienie brązu, szarości i czerni z drobnym wzorem | Porównanie z blisko spokrewnionymi gatunkami, obserwacje okazów | Takie barwy zwykle wspierają kamuflaż na podłożu i korze. |
| Siedlisko | Mikrosiedliska naziemne lub niska roślinność; szczegóły słabo poznane | Obserwacje terenowe rodzaju, interpretacja ekologiczna | Małe skakuny często żyją tam, gdzie łatwo je przeoczyć bez celowych poszukiwań. |
| Hodowla | Raczej dla zaawansowanych lub średnio zaawansowanych, ze względu na mały rozmiar i skąpe dane | Dane hodowlane innych małych skakunów, analiza ryzyka | Największym problemem bywa nie „charakter”, lecz odpowiednio drobna karmówka i zabezpieczenie pojemnika. |
Młode, podrostki, dorosłe samice i dorosłe samce
U Euophrys pseudogambosa należy spodziewać się różnic typowych dla małych skakunów, choć ich dokładny zakres wymagałby serii dobrze oznaczonych okazów. Młode osobniki są zwykle bledsze, mają mniej wyraźny rysunek i proporcjonalnie drobniejsze nogogłaszczki. Podrostki zaczynają stopniowo ujawniać cechy płciowe, ale określenie płci bywa nadal niepewne.
Dorosłe samce najczęściej są smuklejsze, czasem kontrastowo ubarwione i mają wyraźnie rozwinięte bulbusy na nogogłaszczkach. Dorosłe samice zwykle mają pełniejszy odwłok, zwłaszcza po karmieniu lub przed złożeniem jaj. Różnice te mają znaczenie funkcjonalne: samiec inwestuje w komunikację i kopulację, samica w produkcję jaj. Dla wzroku i zalotów ważne mogą być też subtelne kontrasty na „twarzy”, odnóżach i nogogłaszczkach, jeśli są obecne.
Porównanie z podobnymi skakunami
Euophrys frontalis to jeden z lepiej znanych przedstawicieli rodzaju w Europie. Jest równie mały i również bywa brązowawy, ale różni się szczegółami ubarwienia i przede wszystkim narządami kopulacyjnymi. Na zdjęciu amatorskim oba gatunki mogą być mylone.
Pseudeuophrys lanigera jest podobnym, niewielkim skakunem spotykanym często na murach i budynkach. Bywa mylony z Euophrys, ale należy do innego rodzaju. Często ma bardziej „synantropijny” wizerunek i pewne różnice proporcji ciała.
Talavera aequipes to kolejny drobny skakun, który laikowi może wydawać się bardzo podobny. Różnice są subtelne i bez analizy morfologicznej łatwo o pomyłkę. To dobry przykład, dlaczego oznaczanie najmniejszych Salticidae po samym kolorze jest ryzykowne.
Heliophanus spp. bywają mylone ze względu na mały rozmiar i ruchliwość, ale zwykle mają bardziej błyszczące ciało, inny pokrój i inny zestaw cech taksonomicznych. Często są też bardziej metalicznie połyskujące niż stonowane Euophrys.
Mity i nieporozumienia
- „Każdy mały pająk z dużymi oczami to skakun” – nie. Rozpoznanie wymaga całego zestawu cech, nie tylko oczu.
- „Skakuny są owadami” – nie. To pajęczaki, mają osiem nóg i należą do innej gromady niż owady.
- „Euophrys pseudogambosa można pewnie oznaczyć ze zdjęcia telefonu” – zwykle nie, zwłaszcza u młodych osobników.
- „Wszystkie skakuny są kolorowe i widowiskowe” – nie. Wiele małych gatunków jest maskujących, brązowych lub szarych.
- „Skakun potrzebuje sieci do polowania” – nie. To aktywny łowca, a jedwab wykorzystuje głównie inaczej.
- „Mały rozmiar oznacza łatwą hodowlę” – niekoniecznie. Najmniejsze skakuny bywają trudniejsze przez ryzyko ucieczki i problemy z karmówką.
Jak arachnolodzy rozpoznają, klasyfikują i badają ten gatunek?
Arachnolodzy pracują na kilku poziomach. Najpierw analizują morfologię zewnętrzną: proporcje prosomy i odwłoka, układ włosków, rysunek ciała, kształt szczękoczułków i nóg. Następnie badają narządy rozrodcze pod mikroskopem. U samca ważny jest kształt bulbusu i embolusa, czyli części przenoszącej nasienie. U samicy analizuje się epigyne oraz przebieg wewnętrznych przewodów kopulacyjnych.
W trudniejszych przypadkach porównuje się okaz z materiałem typowym lub ilustracjami z oryginalnego opisu. Coraz większe znaczenie mają też badania molekularne, ale wśród drobnych skakunów nadal kluczowa pozostaje klasyczna taksonomia morfologiczna. Problemem są osobniki juwenilne, starcie łusek, zmienność lokalna i brak dokładnej informacji o pochodzeniu. Dlatego profesjonalne oznaczenie może wymagać preparacji i nie zawsze da się je wykonać na podstawie fotografii.
Podstawowe wymagania hodowlane
Jeśli Euophrys pseudogambosa trafiłby do hodowli, należałoby traktować go jako małego, aktywnego skakuna o ograniczonej tolerancji na błędy techniczne. Lepiej wybierać osobniki z udokumentowanego pochodzenia, najlepiej CB lub CBB, pamiętając, że skróty handlowe bywają używane niejednolicie. CH oznacza zwykle wyklucie w niewoli z samicy odłowionej z natury, a WC – osobnika odłowionego.
Dla pojedynczego dorosłego osobnika odpowiedni byłby dobrze wentylowany pojemnik o orientacyjnych wymiarach około 10 × 10 × 15 cm lub zbliżonych, z większym naciskiem na użyteczną przestrzeń niż samą pojemność. Dla młodych potrzebny jest mniejszy, lepiej kontrolowany pojemnik, ponieważ zbyt duża przestrzeń utrudnia obserwację i zdobywanie pokarmu. Otwory wentylacyjne muszą być bardzo drobne. Przy małych skakunach to właśnie mikroszczeliny są najczęstszą drogą ucieczki.
Warto zapewnić pionowe i ukośne powierzchnie do wspinania: cienkie gałązki, korek, fragmenty kory, suche liście lub inne stabilne elementy. Skakun prawdopodobnie zbuduje schronienie w górnej części zbiornika, dlatego frontowe lub boczne otwieranie pojemnika jest zwykle praktyczniejsze niż podnoszenie całej pokrywy. Podłoże może być cienkie i umiarkowanie suche; u tego typu skakuna nie ma potrzeby utrzymywania stale mokrego substratu.
Temperatura powinna odpowiadać warunkom pokojowym lub lekko podwyższonym, orientacyjnie około 20–26°C, bez przegrzewania. Mały pojemnik bardzo szybko nagrzewa się na słońcu, dlatego należy unikać bezpośredniego nasłonecznienia i nie stawiać go bez kontroli na macie grzewczej. Wilgotność najlepiej utrzymywać przez dobrą wentylację i okresowe podawanie kropli wody na ściance lub wyposażeniu, zamiast intensywnego zraszania całego wnętrza. Higrometr w bardzo małym pojemniku może pokazywać wartości mało reprezentatywne.
Karmówka musi być drobna i ruchliwa: muszki owocowe, bardzo małe muchówki lub inne owady dobrane do wielkości pająka. Niezjedzony pokarm należy usuwać, zwłaszcza gdy zbliża się linienie. Skakuna najlepiej przemieszczać metodą pojemnika przechwytującego i miękkiego pędzelka, bez chwytania palcami. Znaczenie medyczne ukąszeń większości skakunów jest niewielkie, ale nie należy prowokować kontaktu. Reakcja obronna to zwykle ucieczka, zastygnięcie lub skok, a nie „atak na człowieka”.
Ciekawostki
- Rodzaj Euophrys obejmuje wiele bardzo małych skakunów, które łatwo przeoczyć w terenie.
- U takich gatunków najtrudniejsza w oznaczaniu bywa nie biologia, lecz mikroskopijna morfologia.
- Nawet niewielki skakun używa nici asekuracyjnej przy skoku.
- Skakuny poruszają wewnętrznymi strukturami oka zamiast obracać całymi gałkami ocznymi.
- Kamuflaż u małych Salticidae bywa skuteczniejszy niż jaskrawe barwy znane z popularnych gatunków tropikalnych.
- Niektóre różnice widoczne na zdjęciach wynikają bardziej z kąta światła niż z rzeczywistego koloru oskórka.
- Utrata nogi nie zawsze oznacza trwałe kalectwo; młodszy osobnik może częściowo ją zregenerować.
- Mały rozmiar nie oznacza słabego wzroku – właśnie skakuny należą do najlepiej widzących pająków.
FAQ
Czy Euophrys pseudogambosa to gatunek czy rodzaj?
To gatunek. Rodzajem jest Euophrys, a pełna nazwa gatunkowa brzmi Euophrys pseudogambosa.
Czy ten skakun występuje w Polsce?
Dostępne ogólne dane nie wskazują, by był to dobrze potwierdzony i szeroko raportowany gatunek polskiej fauny. Wymaga to każdorazowo sprawdzenia aktualnych opracowań faunistycznych.
Jak odróżnić Euophrys pseudogambosa od innych małych skakunów?
Najpewniej po cechach narządów rozrodczych oglądanych pod powiększeniem. Sam kolor, wielkość i „duże oczy” zwykle nie wystarczają.
Czy Euophrys pseudogambosa nadaje się do hodowli dla początkujących?
Raczej nie jest to najlepszy wybór na start. Głównym problemem są mały rozmiar, łatwość ucieczki, potrzeba bardzo drobnej karmówki i skromna baza sprawdzonych danych hodowlanych.
Co je Euophrys pseudogambosa?
Najprawdopodobniej drobne owady i inne małe stawonogi odpowiednie do jego rozmiaru. W hodowli wymagałby bardzo małej, ruchliwej karmówki.
Czy ten skakun buduje sieć?
Wytwarza jedwab, ale nie służy on do budowy typowej sieci łownej. Pająk używa go do schronienia, linienia, składania jaj i asekuracji podczas skoku.
Czy ukąszenie Euophrys pseudogambosa jest groźne dla człowieka?
Znaczenie medyczne skakunów jest zwykle niewielkie, a ich jad służy głównie do obezwładniania małych ofiar. Mimo to nie należy prowokować ukąszenia, bo reakcja miejscowa lub alergiczna jest zawsze możliwa.
